ÿþ<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN"> <html> <head> <title>martynatravel - notatki z podró|y: Caral</title> <META name="description" content="Strona o moich podró|ach po Peru i Boliwii."> <META name="keywords" content="Martyna, Kloska, Peru, Boliwia, Bolivia, Cusco, Puno, Titicaca, Macu Picchu, Machupicchu, Huancayo, Cordillera Blanca, Huayhuash, Ausangate, Andy, Kordyliera Centralna, La Paz, Choro trek, Sorata, Crdiller Real, Copacabana, camino inca, inka trail, inkowie, inca, inkaska ¶cie¿ka, inkaski szlak, droga inków, fot., photo, photos, fotografie, photography, zdjêcia, galeria, gallery, podró¿, podró¿e, travel, trekking, trek, wycieczki, wyprawa, slajdy, pokazy slajdów"> <META HTTP-EQUIV="Content-Language" CONTENT="pl"> <META name="author" content="Martyna Kloska"> <META name="robots" content="index, follow"> <meta http-equiv="content-type" content="text/html; charset=ISO-8859-2"> <style type="text/css"> h1{font-size:1.2em; font-weight:bold; border-top:solid; border-color:orange; border-weight:thin;} h1{margin:0em 0em 0em 1em} h2{font-size:1em; margin:0em 1em 0em 1em; border-top:solid; border-color:orange; border-weight:thin;} p{margin:1em} td.linki{text-align:center; background-color:black} p{margin:1em 1em 1em 1em; text-align:justify} p.img{margin:1em 1em 1em 1em; text-align:center} <!-- A{color:orange; text-decoration:none;} A:hover{color:red; text-decoration:underline}--> </style> </head> <body> <table width=800 align=center> <tr> <td> <table bgcolor=orange width=100% cellspacing=4> <tr> <td> <table border=0 cellspacing=0 cellpadding=0> <tr> <td><font size=+3 >martyna kloska</font> </td> </tr> <tr> <td>podró|e przygody prze|ycia </td> </tr> </table> </td> <td align=center bgcolor=black width=242><font size=+6 color=orange>&nbsp;P&nbsp;E&nbsp;R&nbsp;U&nbsp</font> </td> </tr> </table> <table width=100% cellspacing=4 cellpadding=2 bgcolor=orange> <tr> <td class=linki><a href="index.html">gBówna</td> <td class=linki><a href="osobie.html">o sobie</a></td> <td class=linki><a href="operu.html">o Peru</a></td> <td class=linki><a href="zapiski.html">z podró|y</a></td> <td class=linki><a href="galeria.html">galeria zdj</a></td> <td class=linki><a href="mapy.html">mapy</a></td> <td class=linki><a href="oferta.html">oferta</a></td> <td class=linki><a href="mailto:martyna@martynatravel.waw.pl?cc=martynak@hotmail.com">kontakt</a></td></span> </tr></table> <table border=3 bordercolor=orange cellspacing=0 cellpadding=0 borderstyle=none> <tr><td><table><tr><td> <p> Maj 2008<br> Caral, Dep. Lima</p> </td></tr> <tr><td> <table> <tr><td valign=top> <h1>Caral  najstarsze miasto Ameryk</h1> <p>Schowane w malowniczej dolinie Supe, niecaBe 200km na póBnoc od Limy, le|y najstarsze odkryte miasto Ameryk. WspóBczesne piramidom egipskim i tysic lat starsze od piramid Omleków w Meksyku, które kiedy[ uwa|ane byBy za najstarsze budowle ceremonialne Nowego Zwiata. PoBo|one jest na skraju zielonej doliny, ale ju| na jaBowym, pustynnym terenie, by nie marnowa |yznych póB uprawnych. Na blisko[ morza wskazuje wielka piaszczysta wydma stanowica jakby mur zamykajcy dolin. PoBo|enie wydaje si idealne na stolic, jako|e Caral nie le|y w odosobnieniu. Jest to najwiksze miasto z 19tu poBo|onych w dolinie skBadajcych si na cywilizacj Caral-Supe rozwijajc si tu w latach 3000-2000 pne. Uwag przyciga centrum ceremonialne zBo|one z o[miu piramid i [wityD usytuowanych wokóB gBównego placu, ale s tu te| sektory rezydencjalne, które zamieszkane byBy przez ró|ne warstwy spoBeczne, od kapBanów po zwykBych mieszkaDców, rolników. Dlatego te| mówi si o caBym mie[cie, a nie tylko o centrum religijnym. </p> </td> <td width=310 align=left valign=top><image src="g_caral/piramidy3.jpg" width=300><image src="g_caral/amfi.jpg" width=300></td> </tr></table></td></tr> <tr><td> <h2> </h2> <p>Po raz pierwszy piramidy w Caral zostaBy odkryte w latach 1950tych, lecz powa|ne prace badawcze rozpoczto dopiero w 1996 roku, gdy zupeBny brak ceramiki nasunB archeologom my[l o prawdziwej antyczno[ci tego miejsca. Na jednej z piramid odkryto szkielet 10cio letniego chBopca, który po przebadaniu metod wgla C14 datuje si na 2900 rok pne. Do tej pory nie znaleziono jeszcze cmentarza ani pojedynczych grobowców, które mogByby si przyczyni do lepszego poznania tej kultury. Caral funkcjonowaBo przez okoBo 1000 lat poczym z niewyja[nionych powodów zostaBo opuszczone. Liczb mieszkaDców szacuje si na 3-3.5 tysica. W |yznej dolinie uprawiano midzy innymi baweBn, orzeszki ziemne, fasol, za[ z pobliskiego oceanu pozyskiwano anszua, sardynki i owoce morza. Poniewa| nie wynaleziono jeszcze ceramiki, to jako naczynia wykorzystywano tykwy, a gotowano za pomoca rozgrzanych kamieni. Cho cywilizacja Caral-Supe rozwijaBa si w odosobnieniu to istniej [lady wskazujce na kontakt z innymi grupami, nawet z plemionami z d|unglii. PrzykBadem s wizerunki maBp na kilkunastu odkopanyh fletach wykonanych z ko[ci flamingów i kondorów. </p> <p><image src="g_caral/huanca.jpg" width=300 height=225 valign=top style="float:right">Piramidy jak i sektory mieszkalne wybudowane s z kamienia Bczonego glinian zapraw. Jest to nietypowe dla wybrze|a, gdzie prawie wszystkie budowle wzniesiono z materiaBu zwanego adobe, czyli cegBy suszonej na sBoDcu, wyrabianej z gliny i suchej trawy, czasami z dodatkiem sier[ci zwierzt. Jako|e wybrze|e Peru nale|y do jednej z najsuchszych pustyD [wiata materiaB ten byB wystarczajcy, nie trzeba si byBo liczy z rozmyciem przez deszcze. Caral, cho poBo|one zaledwie 25km od wybrze|a, znajduje si w dolinie gdzie okresowe opady w wy|szych partiach gór mogBy powodowa powodzie. S tego widoczne przykBady, chocia|by rozmyta platforma Bczca Amfiteatr z gBównym placem. ZostaBa rozmyta prawdopodobnie w czasie wzmo|onych opadów spowodowanych efektem El Niño, który jak wiadomo daje o sobie zna co kilka lat. Mo|e dlatego u|yto trawalszego budulca jakim jest kamien. <br>Architektura jest prosta, kamieny budulec lokalnego pochodzenia lekko ociosany Bczony glinian zapraw, na naro|nikach du|e bloki kamienne. Mo|na rozró|ni trzy fazy rozwoju czy przebudowywania piramid. Nadbudowywano kolejn warstw zarówno wszesz jak i wzwy|, poszerzano schody prowadzce na górn platform, czasmi zmieniano poBo|enie gBównego wej[cia. Nie dobudowywano kolejnego pitra, lecz caB piramid obudowywana now warstw. Przestrzenie midzy murami wypeBniano depozytami  shicras - kamieniami oplatanymi w trzcinowe maty, lub bezposrednio warstwami otoczaków z pobliskiej rzeki. Piramidy s w caBo[ci wypeBnione, nie ma tu wewntrznych komnat, korytarzy czy grobowców. Na górze znajdowaBy si platformy ceremonialne, galerie, pomieszczenia sakralne, [wite paleniska, gdzie skBadano ofiary, modlono si do bogów. </p> <p><image src="g_caral/residencial.jpg" width=300 height=225 valign=top style="float:left">W sektorze mieszkalnym znajdujemy [lady najstarszych budowli, bardzo prymitywnych, wykonanych z drewnianego szkieletu oblepionego mieszank gliny i materiaBu organicznego. Jednak i tu gBównym budulcem jest kamien, ale formy ju| w prostrzym stylu ni| w piramidach. Cz[ sektorów rezydencjanych znajduje si w obrbie gBównego placu i krgu piramid. Przy Piramidzie Huanca mamy przykBad rezydencji elity, prawdopodobnie kapBana. Od frontu znajduj si paleniska ceremonialne i zapewne istnialy pomieszczenia pelnice funkcje religijne, a od tyBu znajdowaBa si cz[ mieszkalna i zwykBe kuchenne paleniska. </p><br><p>Foto: GBówny kompleks mieszkalny (Conjunto Residencial Mayor)<br></p> <p>W bezpo[rednim ssiedztwie znajduj si ruiny osad Miraya i Lurihuasi, równie| z piramidami oraz ciekawy geoglif wielko[ci okoBo 12 metrów. Przy uj[ciu doliny Supe znajduje si kolejna piramida, Aspero, a jeszcze na poBudnie koBo wspóBczesnej osady Vegueta, poBo|one s ruiny Vichama. <a href="caralmapa.html">MAPKA > > ></a></p> <h2>Templo del Anfiteatro - Zwitynia Amifiteatr</h2> <p><image src="g_caral/amfiteatr.jpg" width=300 height=225 valign=top style="float:left"> Obmurowany kompleks architektoniczny z zagBbionym placem, najwikszym z dwóch wybudowanych w tym mie[cie. Jest to najwa|niejszy budynek w Dolnej PoBowie miasta. Wraz z GBówn Piramid w Górnej PoBowie ukazuje dualizm spoBeczeDstwa odzwierciedlany w rozplanowaniu miasta. PeBniBa funkcje religijn, spoBeczn i administracyjn. Na górze znajdowaBy si pomieszczenia z platformami i paleniskami, obudowany okrgBym murem oBtarz z ceremonialnym paleniskiem i podziemnymi kanaBami wyntylacyjnymi, ale tak|e przestrzenie mieszkalne. Na obszarze tej piramidy wykopano 32 flety poprzeczne, z których cz[ ozdobiona jest wizerunkiem maBpy (co wskazuje na kontakt z plemionami z d|unglii), 38 piszczaBek z ko[ci, figurk antropomorficzn z niepalonej gliny.<br> wysoko[: 12 m, wielko[: 82 x 152m </p> <h2>Pirámide Mayor - Piramida GBówna</h2> <p><image src="g_caral/mayor.jpg" width=300 height=225 valign=top style="float:left"> Przed wej[ciem zagBbiony plac tak jak w Zwityni Amifiteatr. Najwa|niejszy i najwikszy budynek, zapewne siedziba wBadcy. PeBniBa funkcje polityczn, administracyjn i religijn. PoBo|ona na brzegu doliny jest te| wy[mienitym punktem obserwacyjnym i kontrolnym. Tutaj znaleziono jedyny szkielet, nale|cy do mBodego chBopca, z rkoma zwizanymi na plecach i [ladami silnych uderzeD. CiaBo zostaBo zamurowane podczas konstrukcji piramidy, mo|liwe |e w formie ofiary dla bogów.<br> wysoko[: 19-30 m, wielko[: 150 x 170m<br><br><br><br><br> </p> <h2>Pirámide de la Galería - Piramida Galeria</h2> <p><image src="g_caral/galeria.jpg" width=300 height=225 valign=top style="float:left"> Widac trzy fazy rozbudowy piramidy: szerokie schody na dole z ostatniej fazy, tu| nad nimi po bokach w|szych schodów zachowaBy si tylko fragmenty bocznych murów schodów z fazy [rodkowej, dalej wskie schody z fazy pocztkowej. Na górze za gBównym pomieszczeniem z oBtarzem i paleniskiem ceremonialnym znajduje si rodzaj galerii z niszami, std nazwa piramidy.<br> Znaleziska: fragmenty sukni kobiecej z baweBny, maty z trzciny, amulet z ko[ci osdobiony zoomorficznymi plaskorzezbami i inkrustowany kamieniami, zespóB podarków m. in. z wizanymi sznurkami przypominajcymi kipu (pismo wzeBkowe), sandaB, naszyjnik z piór, muszle, produkty ro[linne. <br> wysoko[: 18.5 m, wielko[: 68 x 72m </p> <h2>Plan miasta Caral. </h2> <p><image src=g_caral/plan.jpg></p> <p>Templo del Anfiteatro - Zwitynia Amifiteatr<br> Pirámide de la Huanca - Piramida Kamienia<br> Pirámide de la Galería - Piramida Galeria<br> Pirámide Menor - Piramida Mniejsza<br> Pirámide Mayor - Piramida GBówna<br> Pirámide Central - Piramida Zrodkowa<br> Pirámide de la Cantera - Piramida KamienioBomu<br> Templo del Altar Circular - Zwitynia OkrgBego OBtarza<br> Templo de la Banqueta - Zwitynia Aawy<br> </p> <h2>Jak dojecha.</h2> <p>GBówna droga dojazdowa do Caral wiedzie przez pustynne tereny. Bita droga odbija z szosy Panamericana na kilometrze 159, kilka kilometrów za miastem Huacho. W tej chwili koDczony jest nowy odcinek poszerzonej Panamericana i mo|na mie nadziej, |e zanim oddadz go do u|ytku to postawi drogowskaz na Caral. Druga droga dojazdowa odbija od Panamericana 3km przed Supe na kilometrze 184. Prowadzi malownicz dolin Supe, gdzie mo|na przyj|e si plantacjom trzciny cukrowej, ostrej papryki, camote (sBodkiego ziemniaka) i maBym osadom, wrcz pojedynczym chaBupkom miejscowych rolników. Droga ta bywa nieprzejezdna podczas pory deszczowej gdy wzbiera woda w rzece Supe, któr z braku mostu przemierza si brodem. <br> Oczywi[cie najBatwiej wybra si na jednodniow wycieczk z biurem turystycznym z Limy. Bdzie wtedy zapewniony bezpo[redeni transport, przewodnik. Kto chce sprobowa dojecha na wBasn rk niech wezmie autobus jadcy na póBnoc do Barranca, np linia Parramonga i poprosi o wysadzenie na kilometrze 184 Panamericana tu| przed Supe (ale za portem  Puerto Supe). WzdBu| rolniczej doliny kr| czsto samochody i ci|arówki, mo|na wic liczy na podwósk do prawie samych ruin oddalonych o 24km od skrzy|owania. Z powrotem mo|na próbowa zabra si z nielicznymi jeszcze turystami, lub z pracownikami, którzy koDcz prac przed 5pm. Obecnie ruiny zwiedza mo|na tylko z lokalnym przewodnikiem. Bilet wstepu S./11.20, przewodnik S./20 (trasa podstawowa trwa okoBo 1.5h). Ruiny poza gBównym kompleksem, takie jak Miraya i Lurihuasi mo|na zwiedza we wBasnym zakresie.<br> Najlepsza baza noclegowa i restauracje znajduj si w poBo|onym nieco dalej na póBnoc mie[cie Barranca. </p> <h2>Linki i dodatkowe informacje.</h2> <p> Wicej zdj <a href="fotocaral.html">FOTO > > > > ></a></p> <p>Oficjalna strona Caral <a href="http://www.caralperu.gob.pe">www.caralperu.gob.pe</a> </p> </td></tr> </td></tr></table></td></tr></table> <table width=800 bgcolor=black><tr><td align=center height=7><font color=orange>&copy; Martyna Kloska 2008<br>wszelkie prawa zastrze|one </td></tr></table> </body> </html>